Szkło we współczesnej architekturze jest elementem, który nie tylko zapewnia właściwe doświetlenie pomieszczeń, jest również elementem kształtującym zarówno wnętrze jak i bryłę, znajdując odzwierciedlenie w zewnętrznych powłokach budynku. Fasadowe ściany osłonowe to szereg rozwiązań technicznych i sposobów mechanicznego mocowania za pomocą specjalnych łączników . Jednym z najbardziej rozpowszechnionych systemów przelotowego mocowania punktowego jest system Spider ( zwany popularnie pająkiem ) , zbudowany z korpusu jedno, dwu, trój lub cztero ramiennego oraz złączy śrubowych – tzw. rotul. Łączniki te nie są objęte europejską normą wyrobu czy też wytycznymi do europejskich Aprobat Technicznych – co więc powinni wiedzieć Producenci, Wykonawcy robót budowlanych czy inni potencjalni nabywcy ?
W ostanich latach polski system techniczno-prawny dostosowywał się do przepisów obowiązujących w Unii Eurpejskiej na mocy Dyrektywy 89/106/EWG ze zmianami 93/68/EEC z dnia 22 lipca 1993 r. Unia Europejska jako jeden z głównych celów wyznaczyła sobie utworzenie jednolitego rynku oraz wyeliminowanie wszystkich ograniczeń w handlu, między innymi ograniczeń prawnych wynikających z różnorodności przepisów krajowych państw członkowskich UE. Wejście Polski do UE wymusiło duże zmiany a okres przejsciowy, pozwalający producentom implementować zalecenia UE zakończył się wraz z rokiem 2009. Warto więc wiedzieć jakie systemy i mocowania są sprzedawane legalnie, a z jakiego zakupu lepiej zrezygnować?

Przede wszystkim łacznik typu Spider , jak i każdy inny produkt na rynku budowlanym winien spełniać wymogi bezpieczeństwa co , ujmując rzecz w dużym uproszczeniu sprowadza się do oznakowania CE lub B. Wspomniane oznakowanie produkt otrzymuje przy wprowadzaniu wyrobu na rynek - zgodnie z art. 5 Ustawy o wyrobach budowlanych (Dz.U. 2004 nr 92 poz. 881) który przewiduje dwa systemy wprowadzania wyrobów budowlanych do obrotu na terenie Polski : system europejski , wtedy stosuje się oznaczenie CE, oraz system krajowy, który polega na oznaczaniu materiałów budowlanych tzw. znakiem budowlanym, czyli charakterystyczną, stylizowaną na kwadrat, literą „B”. Oznaczenie CE - jest dowodem, że dokonano oceny zgodności produktu np. z normą zharmonizowaną albo europejską aprobatą techniczną bądź krajową specyfikacją techniczną państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Nie jest możliwe oznakowanie łączników Spider systemem europejskim ze względu na brak dokumentu odniesienia postaje więc : Oznakowanie materiału budowlanego znakiem budowlanym „B”, które jest dopuszczalne, jeśli wprowadzający do obrotu w Polsce dokonał oceny zgodności (czyli przeszedł przez swoistą procedurę legalizacyjną) i wydał krajową deklarację zgodności z Aprobatą Techniczną. Aprobaty takiej udziela się odpłatnie – na koszt wnioskodawcy i na ściśle określony czas – na podstawie oceny właściwości użytkowych i przewidywanej trwałości należycie zidentyfikowanego wyrobu budowlanego, potwierdzonych, w zależności od potrzeb, badaniami, obliczeniami, oględzinami, opiniami ekspertów i innymi dokumentami, z zastosowaniem przepisów szczególnych, w tym techniczno-budowlanych i Polskich Norm wyrobów np. Aprobata Techniczna AT-15-7972/2009 „łączniki systemu Spider F do punktowego mocowania szkła wydana przez ITB . Tak zwana ocena zgodności obejmuje właściwości użytkowe wyrobu budowlanego, odpowiednio do jego przeznaczenia, mające wpływ na spełnienie przez obiekt budowlany tzw. wymagań podstawowych. Zgodnie z Rozp. Ministra Infrastruktury z dnia 11 sierpnia 2004r. wyróżnia się 6 rodzajów systemów oceny zgodności wyrobów budowlanych różniących się stopniem zaangażowania producenta i jednostek notyfikowanych w wykonywaniu poszczególnych elementów procedury oceny zgodności wyrobu z ustaleniami technicznymi. Właściwą formę oceny zgodności określać powinna specyfikacja techniczna wyrobu (Norma Polska lub Aprobata Techniczna ). Zakładowa kontrola produkcji jest podstawowym elementem wszystkich systemów oceny. Certyfikowany System ZKP prawnie umożliwia wystawienie wpominanej już w tekscie Krajowej Deklaracji Zgodnosci. Szczególnie należy uważać na błędną interpretację tzw. „dopuszczenia jednostkowego zastosowania” , bowiem dość powszechnią praktyką jest stosowanie przez Producentów ( także Wykonawców ) na wielu budowach produktu seryjnego, jako produktu o którym mowa w Ustawie z dnia 16 kwietnia 2004 r. o wyrobach budowlanych (Dz. U. Nr 92, poz. 881 z późn. zm.). Zgodnie z art. 10 ust. 1 tej ustawy, dopuszczone do jednostkowego zastosowania w obiekcie budowlanym są wyroby budowlane wykonane według indywidualnej dokumentacji technicznej, sporządzonej przez projektanta (konkretnego) obiektu lub z nim uzgodnionej, dla których producent wydał oświadczenie, że zapewniono zgodność wyrobu budowlanego z tą dokumentacją oraz z przepisami. Jednak, co istotne chodzi tu o materiały budowlane wyprodukowane specjalnie na potrzeby konkretnego obiektu.

Problem własciwych dokumentów i oznakowania dla systemów mocownia punktowego w Polsce ma znaczenie nie tylko dla podmiotu wprowadzającego do obrotu. Zgodnie z ustawą Prawo Budowlane „kto wprowadza do obrotu lub przy wykonywaniu robót budowlanych stosuje wyroby budowlane niedopuszczone do obrotu w budownictwie, naruszając przepisy art. 10 podlega karze grzywny do 100 000 zł „ . Grzywnie tej samej wysokości podlega „Kto umieszcza oznakowanie CE na wyrobie, który nie spełnia zasadniczych wymagań albo dla którego producent lub jego upoważniony przedstawiciel nie wystawił deklaracji zgodności” lub „Kto umieszcza na wyrobie znak podobny do oznakowania CE, mogący wprowadzić w błąd nabywcę i użytkownika tego wyrobu”. Dokumentacja łączników typu Spider nie jest, jakby się mogło wydawać, problemem tylko Producenta czy wprowadzającego do obrotu, ma ona takie samo znaczenie dla Kierownika budowy, Wykonawcy robót budowlanych czy Inwestora, warto więc dokładnie wiedzieć i sprawdzić jaki produkt zamiarzamy zastosować.

 Joanna Kamuda CDA Sp. z o.o.